11 thg 12, 2014

Sự “ Lấn sân ” của từ ngữ


          Trong ngôn ngữ , có nhiều trường hợp một từ dùng trong khái niệm hoặc lĩnh vực phổ quát , được nâng lên thành từ chung . Rồi từ đó một số khái niệm , lĩnh vực khác mặc nhiên nhận về như là của mình . Sự lấn át đó chưa có tên gọi . Tôi mạo muội gọi là sự “ lấn sân ”không biết có phần nào đúng ? Xin được đưa ra vài minh chứng .
          Xa xưa , trong các loài cây ăn quả , có lẽ chuối là cây được trồng nhiều nhất . Dĩ nhiên vì thế mà quả chuối cũng chiếm phần lớn trong các loài quả ăn hằng ngày . Chính vì vậy  , khi nói đến mua quả hay ăn quả người ta nghĩ đến chuối nhiều hơn . Thay vì nói : “ mua nải chuối ” bằng câu : “ mua nải quả ” . Tính phổ biến của quả chuối đã lấn sang khái niệm cá . Con cá có dáng thon dài giống quả chuối được gọi ngay là cá chuối . thậm chí còn gọi là cá quả . Trong trường hợp này , từ : “ chuối ” hay  : “ quả ” được lấn từ khái niệm nọ sang khái niệm kia .
          Nền kinh tế nước ta ( và những nước trong vùng lúa nước ) xưa kia chủ yếu là sản xuất nông nghiệp . Đó là nghề chính nuôi sống con người và tạo nên tiềm năng kinh tế cho đất nước . Những công việc đồng áng như cày , cấy , làm cỏ , gặt hái ...là của người làm ruộng . Ấy thế mà những từ này “ lấn sân ” sang các lĩnh vực khác như một lẽ đương nhiên .

-         Thôi , dậy thêm in ít thôi . Sao dạo này “ cày ” khỏe thế !
-         Cách đây năm mươi năm , lính Mỹ về “ làm cỏ ” xã này ...
-         Nhà trường phải “ cấy ” điểm để học sinh đủ điều kiện ...
-         Năm nay ngành điện ảnh “ gặt hái” được nhiều phim truyện ...
          Trên đây là vài ví dụ về các từ được lấn từ lĩnh vực nọ sang lĩnh vực kia . Đôi điều bàn luận mong được các bạn nối lời .





14 nhận xét:

  1. Tem vàng nải chuối chín vàng (~_~)

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Cảm ơn em đã xem trang "Luận bàn" !

      Xóa
  2. Anh Lý Viễn Giao bình và giảng giải thì chuẩn ko cần chỉnh rồi, nhiều khi họ gọi thế cho hình tượng hóa lên, cho hay hơn đó anh (~_~)

    Chúc anh vui khỏe bình yên chiều thứ 5 anh nhé !

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Ngồi rồi nói chuyện tầm phào
      Đúng sai chưa biết , nghĩ sao nói vầy !

      Xóa
  3. Trả lời
    1. Cảm ơn bạn đến thăm ! Mong luôn được gặp bạn .

      Xóa
  4. Trả lời
    1. Công việc đã hòm hòm chưa bạn ? Thỉnh thoảng được gặp lại người tri kỷ nhưng không trao đổi được . Tiếc quá ! Mong bạn thành công trong mọi việc !

      Xóa
  5. Bác sang NGÓ trang của ST chút...Thế có phải là lấn sân không bác?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Sang thăm rồi lại về chứ đâu dám lấn sân . Đó chỉ là Ngắm sân thôi ST à ! Cảm ơn bạn và mong bà cháu ST luôn vui !

      Xóa
  6. Chú ơi! lấn sân nhưng vẫn còn tiếng việt là còn đỡ cháu sợ rồi tiếng Tây lấn tiếng việt nữa kìa...
    Chúc chú vui nhé

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Đây là hiện tượng "lấn sân" tích cực . Nó làm phong phú ngôn ngữ nên bàn để biết , để thấy cái sự vận động của ngôn ngữ . Cảm ơn cháu có lời bàn !

      Xóa
  7. Anh ơi -Tám là con số 8 hoạc là thứ tám mà bây giờ nó còn là tán hươu tán vượn lại còn là Chém gió nữa kìa -
    .
    Chúc anh cuối tuần vui khỏe anh nhé

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Đó là hiện tượng "biến tướng" của ngôn ngữ có thể ta bàn tiếp sau . Điều này cũng cần nhưng đừng quá đà . Cảm ơn TRẦN MINH LÊ góp lời !

      Xóa