Có nhiều trường hợp muốn khảng định
ý ngĩa của một từ hay một câu theo hướng mạnh hơn , nặng hơn , gây ấn
tượng hơn người ta đã dùng cách thêm vào từ cũ , câu cũ những thành
phần khác . Hiện tượng này rất phổ biến trong ngôn ngữ giao tiếp dân
gian .
Nói đến “ Tết ” thì mọi trường hợp đều hàm ý vui rồi . Đặc
biệt tết
nguyên đán . Ngày xưa cuộc sống khó
khăn . Người lao động quanh năm vất vả chỉ chờ tết đến mới được nghỉ
ngơi , ăn ngon , mặc đẹp hơn . Nhiều công việc lấy cái mốc tết để
hoàn thành . Đối với trẻ con thì khỏi cần nói chúng háo hức mong
tết đến nhường nào . Chính vì vậy mọi người đều chờ tết . Sự chờ
đợi nào mà chẳng dài đằng đẵng . Thế rồi cụm từ “Có mà chờ đến
tết” hay “Đến tết nhé”...xuất hiện như một cách cho biết rằng“Còn
lâu”.Không chịu dừng ở đó.Để khảng định hơn tính còn lâu này , người
ta thêm vào để thành nào là “Tết Tây”,“Tết Tây đen”,“Tết Tây Công Gô”...cho
độc đáo hơn,vui tai hơn .
Nói đến “ Ngu ” người ta hay lấy loài vật để ám chỉ . Thường
là bò hoặc lợn . “ Ngu như bò ” . Nhưng chưa thỏa mãn lắm . Phải là “
Bò I-Pha Nho ” mới sướng tai vì loại bò tót
này ngu đến nỗi cứ lao vào tấm vải mầu mà húc chí mạng . Vậy mới
có câu “ Ngu như bò I-Pha- nho” là thế !
Còn nói đến “ Dốt ” bảo “ Dốt đặc ” là được chứ gì . Vì đầu
óc đặc sệt nên không có chỗ cho nhận thức , tri thức . Thế nhưng để
nâng cao “ độ đặc ” ấy lên người ta thêm vào “ cán mai ” . Chưa đủ ,
phải là “ cán mai táu ” mới đặc , mới chắc . Thế là thành câu dài hơn một từ “
Dốt ” nhiều . “ Dốt đặc cán mai táu ”
Những trường hợp trên nằm trong phạm vi ngôn ngữ giao tiếp dân
gian . Đôi lúc trong những câu với ý nghĩa rộng lớn hơn , trường hợp
sử dụng nghiêm túc hơn cũng có xu hướng “ đẩy cao ” ý nghĩa sử dụng
lên . Chẳng hạn , thành ngữ “ Lá lành đùm lá rách ” được bổ sung
thêm vào “ Lá rách ít đùm lá rách nhiều ” để nâng độ đùm bọc lên .
Trong kháng chiến chống Mỹ , khẩu hiệu “ Thóc không thiếu một cân ,
quân không thiếu một người ” được một số địa phương nâng
lên “ Thóc thừa cân , quân thừa người ” để nâng cao quyết tâm lên .
Tản
mạn đôi điều như trên để khảng định một hiện tượng trong quá trình
phát triển ngôn ngữ chắc rằng không phải chỉ riêng tiếng Việt .
