Như một lời bình 

                                (Bài viết chuyển từ Facebook sang)  

     Quán câu đối kỳ này xin được khép lại. Cảm ơn các cổ động viên Nguyễn Thị Thảnh, Nguyễn Thị Hưởng, Phạm Xuân Lan và Đoàn Anh Đoàn Anh vẫn nhiệt tình cổ vũ cho sân chơi, làm nên không khí rộn ràng, ấm cúng. Tuy không tham gia đối nhưng tình cảm của các bạn cũng chẳng khác gì người tham gia. Hai cổ động viên Hoàng Xuân Họa và Mai Đức Thắng hình như còn dùng dằng về ý tưởng của vế xuất nhưng cũng tạo nên cho sân chơi một khái niệm đa chiều.

     Tác giả Từ Thức đưa ra vế đối độc đáo. Đó là một vế bỏ qua âm luật để nhấn mạnh nội dung. Vế đối đã khai thác đúng từ ngữ trong vế xuất. Thi nhân Lý Đức Quỳnh gửi qua blog với một vế đối khá hoàn chỉnh chỉ còn chưa để ý đến điều danh từ kép “sông núi” là nghĩa thuần Việt của danh từ Hán Việt “giang sơn” mà thôi.

     Tác giả Từ Thức đã phát hiện ra điếm “hóc” của vế xuất như nói trên nên đã đối trúng mạch. Xin nêu vế đối sau để mọi người góp ý: “Dung dăng cùng thiên hạ cho gầm giời nhướng mắt”. Toàn bộ câu đối như thế này:

 

          SẮP XÉP LẠI GIANG SƠN ĐỂ SÔNG NÚI VƯƠN VAI

          DUNG DĂNG CÙNG THIÊN HẠ CHO GẦM GIỜI NHƯỚNG MẮT 

 

                              Quán câu đối 

     Cùng các bạn blog của tôi! Trên Facebook tôi mời bạn bè đến một sân chơi có tên là QUÁN CÂU ĐỐI. Ở đó bạn bè đã tham gia rất sôi động. Tôi có cảm giác, trên sân chơi blog rất nhiều bạn có tư duy cao về thể loại văn học cổ phong này nên mạnh dạn đưa mục đó sang.

    Lần đầu tiên này, xin ra vế xuất:

                  SẮP XẾP LẠI GIANG SƠN ĐỂ SÔNG NÚI VƯƠN VAI

Rất mong bạn bè blog cũ mới cùng quan tâm tham đối!

                                   Sách 

Vẫn biết bây giờ tràn Trí tuệ thông minh

Vấn biết lời khuyên, thơ ca chằng chịt Mạng

Nhưng vẫn thấy ở đây nguồn ánh sáng

Cứ lặng thầm tuôn chẩy ánh lung linh!

 

                                  Quái vật

 Bẩy loài quái vật mới xuất hiện ở Việt Nam những năm gần đây:

-         Thạch sùng khổng lồ

-         Rùa cá sấu

-         Chim cực lớn

-         Trăn hai đầu

-         Gà con mặt khỉ

-         Trăn hóa rồng

-         Lợn con giống trẻ sơ sinh

 

                                   Gốc 

Người có ý thức và phương pháp thì làm việc gì cũng dễ thành công!

                             Có một câu Kiều

 

                  *Nhân đọc bài “Giải mã bí ẩn DẢI LÀ HƯƠNG LỘN trong truyện Kiều                             trên Facebook của học giả Le Huy                                 

 

     Trong truyện Kiều, đoạn Thúy Kiều xăm xăm băng lối vườn khuya sang thư phòng của Kim Trọng để tình tự, có một câu thơ gây nhiều cách hiểu khi thẩm truyện. Đó là câu: “Dải là hương lộn bình gương bóng lồng”. Xin giới thiệu một vài cách hiểu, trong đó có cả những nhân vật nổi tiếng:

 

     “Dải là, ngày xưa trai gái ngoài chiếc áo mặc có một dải lụa quấn quanh người. Nếu Thúy Kiều sau lần ôm Kim Trọng, về nhà ngửi vào dải là của minh, trên mảnh lụa ấy không còn mùi riêng của Kiều, mùi ấy đã bị lộn (quyện lẫn) với mùi hương của chàng Kim. Kim Trọng chắc cũng thấy dải là của mình như thế. Vậy khi nào hương thơm của người này bay sang lộn với hương thơm của người khác? Có hai điều kiện, một là ôm nhau phải lâu lắm, và thứ hai: ôm chặt, ôm sít vào nhau” (Lê Xuân Lít – Báo Giáo dục thành phố HCM 2010)

 

     “Dải lưng bằng lụa của Kiều tỏa ra một hương thơm dịu nhẹ” (Nguyễn Văn Vĩnh).                 

     “Dải là hương lụn bình gương bóng lồng”. Dải là là dây đồng tâm kết – một loại dây đeo trong văn hóa Trung Hoa. Hương lụn là hương đèn tàn lụn” (Trương Vĩnh Ký).

(Hai cách hiểu trên do Nguyễn Quảng Tuân giới thiệu trong Tạp chí Hồn Việt năm 2013)

 

     Nhật Chiêu, trong cuộc tọa đàm “Kiều & cái hồng nhan” tại thành phố HCM năm 2020 lại cho rằng:  Trong câu thơ trên, chữ “lộn” được dùng rất “bất thường”! Ở vị trí đó có thể chọn chữ khác “nhã” hơn. Tại sao Nguyễn Du lại phái chọn chữ “lộn” để tạo thành một cấu trúc lạ lùng như vậy? Đây là một cách chơi chữ của Nguyễn Du, thông qua hình thức nói lái vốn quen thuộc trong dân gian. “Dải là hương lộn ó dải l*n hương lạ”!

 

     “Giải là, cái giải quấn buộc hờ quanh áo của Kim Trọng (y phục của người nữ như Kiều thì cái giải bên trong hay ngoài gọi là cái sà tích thường để đựng tiền lẻ hoặc trầu cau… chứ không gọi là giải là) bị hay được mùi hương của Kiều nhiễm vào. Nên gọi là giải là hương lộn. Bình gương bóng lông là cái bình bằng đồng trong nhà Kim Trọng được ánh trăng chiếu vào như một cái gương in bóng của hai người đang quấn quýt. (Lê Huy – Trả lời Mr Cường tại quán bia Đức legends ở Vũ Ngọc Phan)

 

     Hiện tượng một câu thơ được hiểu theo nhiều cách tùy thuộc khả năng, góc nhìn và kiểu thẩm của người đọc là rất bình thường. Nó còn cho thấy câu thơ ấy có sức gợi đa chiều, gợi rộng. Nhưng hiểu thế nào cho sát ý tác giả, cho đúng thi cảnh, thi ngữ lại rất cần thiết để giá trị đích thực của thơ không mất đi hoặc méo mó. Trong đoạn thơ này, ta chỉ thấy những:

               “Tiên thề cùng thảo một chương” và

               “Tóc mây một món dao vàng chia đôi” hoặc

               “Đinh ninh hai mặt một lời song song” hay

               “Chén hà sánh giọng quỳnh tương”

Ta có quyền lãng mạn chút xíu, hình dung ra hai người đứng sát nhau, quấn quýt nhau trong các thi cảnh trên chứ khó có cơ sở để thấy sự ôm ấp giữa hai người? 

 

      Theo tôi, câu thơ trên phải được ngắt ý khác đi: “Dải là hương” là cái dải thường bằng lụa được tẩm hương cho những người phong lưu xưa quấn ngang thắt lưng ngoài áo khoác. “Lộn bình gương” là cái dải ấy soi vào vỏ bình bóng như gương, có thể là bình hoa hay bình hương ở phòng văn nhà Kim Trọng, để rồi quay lại, lộn lại (phản xạ) tạo nên cái ảnh ảo sau gương: “bóng lồng”. Qua câu thơ mới hay Nguyễn Du quan sát sự vật rất tế nhị và tao nhã. Ông không nhìn trực tiếp vào cái “dải là hương” mà nhìn cái bóng nó trên vỏ bình hoa. Không còn có cách quan sát nào cao sang hơn thế được!

 

                           Tản Viên một thoáng

 Tản viên một thoáng*

 

 

Ngước nhìn mây ngủ Tản Viên

Ngó trông sen muộn nở trên mắt hồ

Lặng nhìn cá lặn lập lờ

Ôm cần tựa gối câu giờ thời gian

 

                *Tản viên, một núi ở Ba Vì Hà Nội – Quê hương nhà thơ Tản Đà

                                               “Tản Viên soi trước mặt

                                               Hắc Giang bên cạnh nhà

                                               Tẩn Đà”!

Tản viên một thoáng*

 

 

Ngước nhìn mây ngủ Tản Viên

Ngó trông sen muộn nở trên mắt hồ

Lặng nhìn cá lặn lập lờ

Ôm cần tựa gối câu giờ thời gian

 

                *Tản viên, một núi ở Ba Vì Hà Nội – Quê hương nhà thơ Tản Đà

                                               “Tản Viên soi trước mặt

                                               Hắc Giang bên cạnh nhà

                                               Tẩn Đà”!

                                  Hoa lửa 

Mảnh mai như giọt nụ hồng

Nồng nàn bóng ngậm bềnh bồng gió lay

Lặng thầm tỏa sáng khơi say

Trái tim yêu cũng màu này lung linh.

 

                                           Sĩ                      

- Có bao giờ ông được ai phong cho danh hiệu Sĩ nào không?

- Tôi thì chưa nhưng xung quanh tôi thì đầy!

- Thường danh hiệu nào được phong nhiều nhất?

- Trong các chiếu thơ ai chả là thi sĩ. Trong quán trà, quán karaoke tất cả là ca sĩ, nhạc sĩ …!

- Có một danh hiệu tôi chưa thấy ai dám tự phong!

- Gì vậy ông?

- Liệt sĩ!

- !?

                             Đất & Hoa

Tặng hương hồn những nữTNXP đường mòn HCM

 

 Vẫn thoang thoảng mùi xưa bom đạn

Trong hương thơm nhang khói hôm nay

Vẫn lay động bước chân xung trận

Trước đài thiêng phần phật cờ bay

 

Trận địa này đất đã thắm da

Còn vương đọng trên từng mầm cỏ

Còn thao thiết trong từng hơi gió

Lời yêu chao cánh ước mơ xa

 

Mảnh mai thế mà kiêu hùng thế

Bàn tay xinh nuôi sống con đường

Máu tưới xuống tươi lòng đất mẹ

Bừng lửa thiêng thắp sáng quê hương

 

Rạng ngời trong muôn cánh hoa tươi

Gương mặt em thanh xuân roi rói

Đất thêm mùa em không thêm tuổi

Mãi là hoa khơi ánh mắt cười

                              Chim lạ

Kền kền râu là loại kền kền lớn sống ở vùng núi cao Iran, nam Châu Âu, Đông Phi, Tây Tạng và một phần của Ấn Độ. Điều chúng nổi bật không phải chỉ là bộ lông trên đầu khiến chúng khác với những loại kền kền khác. Nó là loài động vật có xương sống duy nhất trên trái đất sống chủ yếu nhờ ăn xương.

                                Quen & Quên                     

          -  Ông cho tôi hỏi dở câu này                                                               -  Gì thế ông?                                                                                         -  Tại sao đường trên cao ở KHU ĐÔ THỊ KIỂU MẪU ở Hà Nội nằm sát sạt với một CHUNG CƯ XÂY ĐẦU TIÊN của Hà Nội lại không có tường cách âm nhỉ?                                                   -  Thế cũng phải hỏi. Vì lúc ấy người ta không có khái niệm này mặc dù các nước có từ lâu lắm rồi. Mà cư dân lại rất ngoan, chịu đựng ồn ào mãi nên quen rồi!                                                             -  Bây giờ đã biết, sao không làm bổ sung như các nước hay các đoạn mới mà họ vừa làm?                                                                    -  À … là cư dân QUEN rồi thì họ cũng đội mũ (^) QUÊN đi cho đỡ tốn kém! (Mũ ni che tai ấy mà)

                             Khúc một chạp

Gió phả mưa phun lạnh xám trời

Hiên ngoài tí tách giọt rơi rơi

Hương trà gọi nhớ về xưa cũ

ấm lạnh ngày đông ấm lạnh đời!

                                  Mèo túi

 Mèo túi đuôi đốm được ghi nhận là loài vật đã tuyệt chủng tại Nam Úc từ năm 1880. Nó là loài thú có túi ăn thịt. Mồi của chúng thường là gà, thỏ, thằn lằn và côn trùng. Chúng vừa được phát hiện do một nông dân bẫy được khi bắt gà của người này. 

                               Chơi cờ 

Có những cuộc cờ

Mỗi nước tiến lui

Đầu rơi máu chẩy

 

チェスのゲームもある

各国が進退する

頭が落ちて出血

Chesu no gēmu mo aru kakkoku ga shintai suru atama ga ochite shukketsu

                                  Tự bạch

 

Một tu sĩ chưa am tường Kinh thánh

Một con chiên không cầu nguyện Giáo đường

Tôi vẫn thấy cõi lòng mình lấp lánh

Hai chữ hoà bình hai tiếng yêu thương!

                                  Mời đối

 Các bậc túc nho xưa coi thơ Phú là một thú chơi tao nhã. Thơ phú buổi ấy chứa ẩn nhiều câu đối trong từng cặp câu:

          “Việc bôn tẩu thiếu kẻ đỡ đần

             Nơi duy ác hiếm người bàn bạc”

                            (Nguyễn Trãi- Bình Ngô đại cáo)

 

          “Có thu nguyệt mới nước thời in sắc

            Chửa xuân thiên sao hoa cỏ theo mùa”

                              (Phạm Thái- Tây Hồ phú)

Ngay trong một câu, nhiều khi cũng đã là câu đối:

          “Vai năm tấc rộng, Thân mười thước cao”

          “Gươm đàn nửa gánh, Non sông một chèo”

                            (Nguyễn Du- Truyện Kiều)

 

          “Bờ lau quạnh quẽ, Bến lách đìu hiu”

          “Giáo gẫy đầy sông, Cốt khô đầy gò”

                              (Trương Hán Siêu- Bạch Đằng Giang Phú)

Đặc biệt thơ Đường luật, hai cặp Thực và Luận nhất thiết phải là câu đối.

 

     Bên cạnh thơ Phú, chơi câu đối cũng là một niềm vui trong thù tạc và so đọ tài năng, tuyển dụng hiền tài. Đôi khi câu đối trở thành vũ khí trước kẻ thù:

          “Đề tam xích kiếm tận thu thiên hạ nhân tâm

            Ỷ nhất nhung y năng đảm thế gian nan sự”

                               (Lê Thánh Tông)

          “Có một cơi giầu mang lễ cụ

            Xin đôi câu đối để thờ ông”

                               (Nguyễn Khuyến)

          “Đồng trụ chí kim đài dĩ lục

            Đằng Giang tự cổ huyết do hồng”

                               (Xuất: sứ Tầu- Đối: Thám hoa Giang Văn Minh)

 

     Học thói người xưa, xin “liều mình như chẳng có” ra một vế, mời bạn bè tham gia đối cho vui:

                       HOA THIÊN LÝ THƠM NGÀN DẶM

  

Các bậc túc nho xưa coi thơ Phú là một thú chơi tao nhã. Thơ phú buổi ấy chứa ẩn nhiều câu đối trong từng cặp câu:

          “Việc bôn tẩu thiếu kẻ đỡ đần

             Nơi duy ác hiếm người bàn bạc”

                            (Nguyễn Trãi- Bình Ngô đại cáo)

 

          “Có thu nguyệt mới nước thời in sắc

            Chửa xuân thiên sao hoa cỏ theo mùa”

                              (Phạm Thái- Tây Hồ phú)

Ngay trong một câu, nhiều khi cũng đã là câu đối:

          “Vai năm tấc rộng, Thân mười thước cao”

          “Gươm đàn nửa gánh, Non sông một chèo”

                            (Nguyễn Du- Truyện Kiều)

 

          “Bờ lau quạnh quẽ, Bến lách đìu hiu”

          “Giáo gẫy đầy sông, Cốt khô đầy gò”

                              (Trương Hán Siêu- Bạch Đằng Giang Phú)

Đặc biệt thơ Đường luật, hai cặp Thực và Luận nhất thiết phải là câu đối.

 

     Bên cạnh thơ Phú, chơi câu đối cũng là một niềm vui trong thù tạc và so đọ tài năng, tuyển dụng hiền tài. Đôi khi câu đối trở thành vũ khí trước kẻ thù:

          “Đề tam xích kiếm tận thu thiên hạ nhân tâm

            Ỷ nhất nhung y năng đảm thế gian nan sự”

                               (Lê Thánh Tông)

          “Có một cơi giầu mang lễ cụ

            Xin đôi câu đối để thờ ông”

                               (Nguyễn Khuyến)

          “Đồng trụ chí kim đài dĩ lục

            Đằng Giang tự cổ huyết do hồng”

                               (Xuất: sứ Tầu- Đối: Thám hoa Giang Văn Minh)

 

     Học thói người xưa, xin “liều mình như chẳng có” ra một vế, mời bạn bè tham gia đối cho vui:

                       HOA THIÊN LÝ THƠM NGÀN DẶM

 

                       Sưởi ấm ngày đông

               

Em có thấy vai mình tắm lạnh không

Và khăn áo khoe màu vui mắt phố?

Có thấy nụ cười trôi theo cánh gió

Dắt díu nhau về sưởi ấm ngày đông?

                            Diều ăn rắn

Sagittarius serpentarius (Diều ăn rắn) là loài chim sẵn mồi đặc biệt, nổi tiếng với khả năng săn bắt rắn. Với những tập tính săn mồi độc đáo khiến nó trở nên nổi tiếng ở châu Phi.

     

    

                                    Khám & Lĩnh

- Chào cụ, cụ đi khám bệnh đấy à?

- Không, tôi đi lĩnh thuốc bảo hiểm hằng tháng!

- Cụ lĩnh những thuốc gì?

- À … thì … bệnh viện có thứ gì họ phát thứ ấy. Thuốc huyết áp thì mỗi tháng một loại, còn vài thứ đơn giản của bệnh mãn tính khác thì …  khi có khi không. Một vài loại … không có, thì họ kê đơn để đến hiệu thuốc mua!

- !?